DIALux evo là gì? Bản vẽ chiếu sáng giúp chủ nhà được gì
DIALux evo là bản hiện hành của DIALux, phần mềm mô phỏng chiếu sáng do DIAL GmbH (Đức) phát triển, dùng miễn phí. Người thiết kế dựng mô hình 3D căn phòng, đặt dữ liệu của đúng loại đèn sẽ lắp, rồi phần mềm tính ra mỗi vị trí sáng bao nhiêu lux trước khi khoan trần.
Với chủ nhà, điều này quan trọng vì đèn đã lắp lên trần thạch cao thì rất khó dời. Phòng khách lắp xong mới thấy góc sofa tối, bàn ăn chói, hay hành lang loang lổ, thì sửa đồng nghĩa với khoét thêm lỗ, vá trần, sơn lại. Một bản vẽ có số liệu từ mô phỏng cho phép kiểm tra những điều đó trên giấy. Đây cũng là phần việc chính của một công ty thiết kế chiếu sáng khi nhận thiết kế nhà ở.
DIALux evo là gì, ai làm ra và có mất phí không?
Theo trang chính thức dialux.com, DIALux evo là công cụ thiết kế chiếu sáng trong nhà và ngoài trời của DIAL GmbH, trụ sở tại Lüdenscheid, Đức. Bản cơ bản miễn phí cho người dùng; DIAL cho biết việc phát triển được hơn 400 thành viên DIALux tài trợ. Đó là lý do phần mềm này phổ biến trong giới thiết kế chiếu sáng: ai cũng tải về dùng được, và nhiều hãng đèn cung cấp sẵn dữ liệu đèn để đưa vào DIALux.
Nói cách khác, hỏi DIALux là gì cũng giống hỏi một phần mềm bản vẽ là gì: bản thân phần mềm miễn phí, cái chủ nhà trả tiền là thời gian và kinh nghiệm của người dựng mô hình, chọn đèn và đọc kết quả.
Phần mềm DIALux evo cần những dữ liệu gì?
Muốn hiểu DIALux là gì trong thực tế, hãy nhìn vào dữ liệu nó cần, vì kết quả mô phỏng chỉ tốt bằng dữ liệu đưa vào. Có ba nhóm dữ liệu chính.
Hình học căn phòng. Mặt bằng, chiều cao trần, các cấp trần giật, cửa sổ, đồ nội thất lớn. Sai chiều cao trần vài chục centimet đã làm thay đổi đáng kể độ sáng trên mặt bàn và đường kính vệt sáng của đèn spotlight, điều mà bài góc chiếu đèn spotlight có ví dụ tính cụ thể.
Vật liệu bề mặt. Tường trắng phản xạ nhiều ánh sáng, tường gỗ tối hay đá sẫm màu hấp thụ nhiều. Cùng một bộ đèn, phòng tường trắng sẽ sáng hơn phòng ốp gỗ óc chó. Người thiết kế nhập hệ số phản xạ của trần, tường, sàn theo vật liệu thật.
Dữ liệu trắc quang của đèn. Đây là phần quan trọng. Mỗi mẫu đèn có một file mô tả nó phát bao nhiêu ánh sáng theo từng hướng. Theo trang hỗ trợ của DIALux evo, phần mềm nhập được các định dạng EULUMDAT (chuẩn châu Âu, đuôi .ldt), IES LM-63 (chuẩn Bắc Mỹ, đuôi .ies), CIBSE TM-14 (chuẩn Anh) và LTLI, còn định dạng nội bộ của DIALux là ULD. Ngoài ra, người thiết kế thường đặt một hệ số bảo trì để tính tới việc đèn giảm quang thông và bám bụi theo thời gian, vì quy chuẩn nói về độ rọi tối thiểu trong suốt quá trình dùng chứ không phải lúc đèn mới.
Kết quả mô phỏng chiếu sáng gồm những gì?
Sau khi đã rõ DIALux là gì và cần dữ liệu nào, câu hỏi tiếp theo là nó cho ra những gì. Một bộ kết quả mô phỏng chiếu sáng từ DIALux evo thường có các phần dưới đây. Chủ nhà không cần đọc hết từng con số, nhưng nên biết mỗi phần trả lời câu hỏi gì.
| Kết quả | Cho biết điều gì | Chủ nhà nên xem gì |
|---|---|---|
| Bản đồ độ rọi (số lux, đường đồng mức) | Mỗi vị trí trên mặt phẳng tính sáng bao nhiêu lux | Độ rọi trung bình từng phòng so với mức tối thiểu của QCVN 12:2014/BXD |
| Ảnh giả màu | Vùng sáng, vùng tối thể hiện bằng màu, dễ nhìn hơn bảng số | Góc tối, vệt quá sáng, vùng sofa, bàn ăn, bàn làm việc |
| Độ đồng đều | Tỷ số giữa độ rọi tối thiểu và độ rọi trung bình | Phòng có loang lổ không; số càng gần 1 càng đều |
| Ảnh 3D ánh sáng | Hình dung không gian khi bật đèn | Cảm giác chung, vệt sáng trên tường, đèn hắt trần |
| Chỉ số chói (UGR) ở một số vị trí | Mức chói khó chịu từ góc nhìn đã chọn | Vị trí ngồi chính: sofa, bàn làm việc |
| Danh mục và mặt bằng đèn | Loại đèn, số lượng, vị trí, góc chiếu | Khớp với bản vẽ trần và bản vẽ điện |
Về độ rọi, mốc pháp lý cho nhà ở là mức tối thiểu của QCVN 12:2014/BXD đo ở 0,8 m: phòng khách 200 lux, phòng ngủ 100 lux, bếp 200 lux, hành lang và vệ sinh 75 lux. Bài độ rọi tiêu chuẩn các phòng giải thích cách hiểu các con số này. Về chói, bài đèn chống chói và chỉ số UGR nói rõ UGR là gì.
Đọc bản vẽ chiếu sáng: chủ nhà nên hỏi 6 câu
Biết DIALux là gì vẫn chưa đủ, vì một bản vẽ chiếu sáng đẹp chưa chắc là bản vẽ đúng. Khi nhận kết quả từ người thiết kế, sáu câu hỏi sau giúp chủ nhà biết bản vẽ có đáng tin hay không.
- Mặt phẳng tính đặt ở độ cao nào? Với nhà ở, thường là 0,8 m như trong quy chuẩn. Tính ở sàn sẽ cho số khác.
- Dữ liệu đèn có phải của đúng mẫu sẽ lắp không? Nếu dùng đèn “tương đương” trong thư viện, kết quả chỉ mang tính minh họa.
- Hệ số bảo trì là bao nhiêu? Hệ số này quyết định con số là độ rọi lúc đèn mới hay sau một thời gian dùng.
- Độ đồng đều các phòng thế nào? Độ rọi trung bình đủ mà độ đồng đều thấp nghĩa là có chỗ sáng chỗ tối.
- Vật liệu trong mô hình có giống vật liệu thật? Đổi từ tường trắng sang ốp gỗ tối sau khi đã mô phỏng thì phải tính lại.
- Bản vẽ có kèm nhóm điều khiển không? Biết đèn nào chung một mạch mới biết phòng có dựng được các mức sáng khác nhau hay không.
Giới hạn của mô phỏng: khi nào kết quả không còn đúng
Hiểu DIALux evo làm được gì cũng cần hiểu nó không làm được gì. Mô phỏng chỉ đúng khi dữ liệu đèn là của đèn thật. Đèn không có file trắc quang, hoặc file do người bán tự làm không qua đo kiểm, thì phần mềm vẫn tính ra con số, nhưng con số đó không phản ánh thực tế. Tương tự, khi tới lúc thi công mà thay đèn khác mẫu, đổi góc chiếu hay đổi vật liệu tường, bản vẽ cũ không còn đúng nữa.
Ảnh 3D render cũng cần đọc tỉnh táo. Ảnh được dựng để dễ hình dung, màu sắc và độ tương phản trên màn hình phụ thuộc cài đặt hiển thị, không thay được việc đứng trong phòng thật. Ngoài ra, mô phỏng độ rọi không nói về chỉ số hoàn màu hay độ nhấp nháy của đèn; hai chuyện đó phải xem ở thông số và chất lượng driver.
Bởi vậy, ý nghĩa thật của bản vẽ chiếu sáng nằm ở chỗ nó là một hợp đồng kỹ thuật: thi công đúng đèn, đúng vị trí, đúng góc chiếu như bản vẽ thì kết quả sẽ gần với mô phỏng.
Nhà ở có cần mô phỏng DIALux không?
Câu hỏi DIALux là gì thường đi kèm câu hỏi nhà mình có cần nó không. Một căn hộ nhỏ, trần phẳng, đèn âm trần bố trí đều có thể dùng quy tắc kinh nghiệm về khoảng cách đèn mà bài bố trí đèn âm trần đã nêu. Mô phỏng phát huy rõ khi nhà có trần nhiều cấp, khe hắt sáng, khoảng thông tầng, tường ốp vật liệu tối, nhiều lớp đèn cần phối hợp, hay khi chủ nhà muốn thấy trước không gian trước khi duyệt. Biệt thự và nhà phố nhiều tầng thường rơi vào trường hợp này, nên hạng mục mô phỏng thường nằm trong gói thiết kế chiếu sáng biệt thự.
Câu hỏi thường gặp
DIALux là gì và có miễn phí không?
DIALux là phần mềm mô phỏng chiếu sáng của DIAL GmbH (Đức). Bản DIALux evo cơ bản miễn phí, tải từ trang chính thức của DIAL.
Chủ nhà có tự dùng phần mềm DIALux evo được không?
Có thể tải về và thử, nhưng để kết quả có ý nghĩa cần dựng mô hình đúng kích thước, nhập vật liệu, chọn dữ liệu đèn thật và hiểu các chỉ số. Phần lớn chủ nhà chỉ cần biết đọc kết quả và đặt đúng câu hỏi.
Bản vẽ chiếu sáng gồm những gì?
Thường gồm mặt bằng bố trí đèn, danh mục đèn, góc chiếu, nhóm điều khiển, bản đồ độ rọi, ảnh giả màu và ảnh 3D ánh sáng của các phòng chính.
Mô phỏng chiếu sáng có chính xác không?
Chính xác tới mức dữ liệu đầu vào cho phép. Dùng đúng file trắc quang của đèn sẽ lắp, đúng kích thước và vật liệu, thì kết quả gần với thực tế; dùng đèn “tương đương” thì chỉ là minh họa.
Biết DIALux là gì và DIALux evo cho ra những gì giúp chủ nhà đọc bản vẽ chiếu sáng như một cam kết kỹ thuật thay vì một tập ảnh đẹp. Thiết kế chiếu sáng của Virical có mô phỏng DIALux với ảnh 3D ánh sáng và bản đồ độ rọi, đối chiếu QCVN 12:2014/BXD, bàn giao danh mục đèn, sơ đồ vị trí, góc chiếu, nhóm điều khiển và theo tới thi công; xem thêm ở trang công ty thiết kế chiếu sáng.
