Đèn quán cafe: bố trí ánh sáng theo từng khu và phong cách quán

Đèn quán cafe nên chia theo khu thay vì dùng một loại đèn cho cả quán: quầy pha chế sáng và hoàn màu tốt, khu ngồi ấm và thấp, mặt tiền đủ nổi để người đi đường nhận ra, thêm một góc chụp ảnh có ánh sáng đẹp lên mặt. Buổi tối, đèn giảm sáng dần theo giờ bằng dimmer.

Ánh sáng và cách chọn đèn quán cafe ảnh hưởng trực tiếp tới việc khách có muốn ngồi lâu hay không, và tới tấm ảnh ly đồ uống mà khách đăng lên mạng xã hội. Quán đã khai trương mới sửa đèn thì phải đóng cửa vài hôm, tháo trần, đi lại dây, trong khi lỗi thường chỉ là đèn chói vào mắt khách ở vài bàn hoặc quầy tối làm bánh trông kém tươi. Bởi vậy đèn nên được tính cùng lúc với bố trí bàn ghế, như cách làm trong thiết kế chiếu sáng nhà hàng, cafe.

Bố trí đèn quán cafe theo 4 khu

Một quán cafe điển hình có bốn khu với nhu cầu ánh sáng khác nhau, và cách bố trí đèn quán cafe hợp lý là cho mỗi khu một lớp đèn riêng, bật tắt riêng. Bảng dưới đây tóm tắt mục tiêu và loại đèn hay dùng cho từng khu. Các mức nhiệt độ màu trong bảng là kinh nghiệm thực hành để tham khảo, không phải tiêu chuẩn.

Khu	Mục tiêu ánh sáng	Loại đèn hay dùng	Màu ánh sáng (tham khảo)	Điểm cần để ý
Quầy pha chế, tủ bánh	Sáng, nhìn đúng màu đồ uống và bánh	Spotlight, downlight rọi mặt quầy; LED trong tủ bánh	Trung tính đến ấm, chỉ số hoàn màu cao	Không chói vào mắt người pha chế và khách đứng chờ
Khu ngồi	Ấm, riêng tư, dễ trò chuyện	Đèn thả trên bàn, đèn tường, đèn hắt	Ấm, khoảng 2700–3000K	Đèn thả treo thấp trên bàn, không ngang tầm mắt
Mặt tiền, biển hiệu	Nổi bật từ xa, mời khách vào	Hắt tường, đèn biển, rọi cây	Ấm, đồng bộ với bên trong	Không chói người đi đường, không lệch màu
Góc chụp ảnh	Mặt người và ly đồ uống lên hình đẹp	Đèn rọi mềm phía trước, bên cạnh; tường nền sáng	Ấm đến trung tính, một màu thống nhất	Tránh đèn rọi thẳng trên đầu gây bóng dưới mắt

Khu quầy pha chế và tủ bánh: sáng, hoàn màu tốt

Quầy là nơi khách nhìn vào đầu tiên khi gọi món, và là nơi người pha chế làm việc cả ngày, nên cần sáng hơn khu ngồi. Nếu quán có bếp chế biến phía sau, TCVN 7114-1:2008 khuyến nghị nhà bếp trong nhà hàng, khách sạn đạt 500 lux, UGR không quá 22 và Ra từ 80; đó là mốc tham chiếu tốt cho mặt quầy pha chế. Đèn rọi xuống mặt quầy nên có góc chiếu vừa đủ phủ mặt làm việc, chi tiết chọn góc có trong bài góc chiếu đèn spotlight.

Chỉ số hoàn màu (CRI, ký hiệu Ra) cho biết vật được chiếu hiện màu gần với màu thật tới đâu, tối đa là 100. Với quán cafe, đây là thứ quyết định lớp crema có nâu óng, trà có trong và bánh có tươi màu hay không. Ánh sáng quán cafe ở khu quầy và tủ bánh vì thế nên dùng đèn có CRI cao hơn mức tối thiểu; cách đọc chỉ số có trong bài chỉ số hoàn màu CRI. Nếu muốn đổi không khí quầy giữa buổi sáng và buổi tối, loại đèn spotlight âm trần 3 màu cho phép chuyển giữa trắng, trung tính và vàng trên cùng một bộ đèn.

Khu ngồi: ánh sáng ấm, thấp và có nhịp

Với khu ngồi, mốc sát nhu cầu trong tiêu chuẩn là dòng “nhà hàng, phòng ăn” của TCVN 7114-1: 200 lux, kèm yêu cầu chiếu sáng phải tạo không gian thân mật. Nói cách khác, khu ngồi không cần sáng đều như văn phòng; những vũng sáng trên mặt bàn, xen giữa là vùng tối hơn, tạo cảm giác mỗi bàn là một góc riêng. Các mốc tương tự cho nhà hàng, sảnh có trong bài tiêu chuẩn chiếu sáng khách sạn.

Đèn thả quán cafe là cách hay dùng để tạo vũng sáng đó. Theo kinh nghiệm, đáy đèn thả thường cách mặt bàn khoảng 60–80 cm: đủ thấp để ánh sáng dồn xuống bàn, đủ cao để khách ngồi đối diện vẫn nhìn thấy nhau. Đèn thả có chụp kín, bóng nằm sâu bên trong sẽ ít chói hơn đèn để lộ bóng. Nếu quán có khu bàn dài cho khách làm việc với máy tính, khu đó nên sáng hơn và trung tính hơn, tách nhóm riêng với khu trò chuyện; cách hạn chế chói có trong bài đèn chống chói UGR.

Đèn trang trí quán cafe, mặt tiền và góc chụp ảnh

Đèn trang trí quán cafe như đèn dây, đèn neon chữ, đèn thả kiểu dáng lạ có vai trò nhận diện và tạo không khí, không nên gánh phần chiếu sáng chính. Có điều, bóng trần để lộ, đặc biệt là bóng công suất lớn, dễ gây chói khi nhìn lâu; chọn bóng sáng dịu hoặc có chụp mờ cho những vị trí ngang tầm mắt khách.

Mặt tiền là “biển quảng cáo” ban đêm của quán. Hắt sáng lên tường mặt tiền, chiếu biển hiệu và rọi cây trước cửa giúp quán nổi bật từ đầu phố mà không cần đèn thật mạnh; nguyên tắc chi tiết có trong bài chiếu sáng mặt tiền nhà phố. Màu ánh sáng ngoài nên đồng bộ với bên trong để nhìn qua kính không thấy hai mảng màu lệch nhau.

Góc chụp ảnh cần ánh sáng chiếu vào mặt từ phía trước hoặc chếch bên, mềm và đều, cộng một mảng tường nền sáng vừa phải. Đèn rọi thẳng từ trần xuống đầu người là thủ phạm của bóng tối dưới mắt và dưới cằm. Thêm một lưu ý: nếu ảnh hoặc video quay trong quán hiện vạch sọc, đèn có thể đang nhấp nháy theo lưới điện; cách nhận biết có trong bài đèn LED bị nhấp nháy.

Chọn đèn quán cafe theo phong cách quán

Phong cách quán quyết định kiểu dáng đèn, còn nguyên tắc chia khu ở trên vẫn giữ nguyên. Quán phong cách công nghiệp hay dùng đèn thả kim loại, ray spotlight để lộ và bóng dây tóc LED ánh ấm; cần chọn bóng sáng dịu vì loại này thường nằm ngang tầm mắt. Quán tối giản, tông sáng như ảnh minh họa ở trên hợp với đèn âm trần gọn, đèn thả trắng và tận dụng tối đa ánh sáng cửa sổ. Quán phong cách cổ điển, ấm cúng thì dựa nhiều vào đèn tường và đèn bàn, để trần tối hơn.

Với quán có sân hoặc khu ngồi ngoài trời, đèn quán cafe ngoài sân cần chịu nước và nên chiếu xuống lối đi, bàn ghế thay vì chiếu vào mắt khách; cách đặt đèn trụ thấp, đèn âm đất có trong bài đèn lối đi sân vườn. Dù theo phong cách nào, một bộ đèn quán cafe chỉ nên có một hoặc hai họ màu ánh sáng, để cả không gian liền mạch khi nhìn từ cửa vào.

Ban ngày và buổi tối: dimmer và kịch bản theo giờ

Một quán cafe sống hai cuộc đời. Ban ngày, ánh sáng cửa sổ làm phần lớn công việc, đèn gần cửa sổ có thể tắt hoặc giảm thấp, chỉ giữ đèn quầy và đèn sâu bên trong; rèm hoặc mái che chặn nắng chiếu thẳng vào bàn. Buổi tối, lớp sáng chung hạ xuống, đèn thả trên bàn và đèn hắt trở thành chính, quán ấm và trầm hơn.

Để làm được điều đó mà không phải chỉnh tay mỗi ngày, đèn quán cafe nên được chia mạch theo khu và có dimmer, rồi cài kịch bản theo giờ:

• Mở cửa buổi sáng: quầy sáng đầy đủ, khu ngồi sáng vừa, đèn gần cửa sổ tắt.
• Chiều tối: bật đèn mặt tiền, biển hiệu; khu ngồi bắt đầu giảm sáng.
• Buổi tối: lớp chung thấp, đèn thả và đèn hắt là chính, màu ấm.
• Dọn dẹp: bật toàn bộ ở mức sáng cao để lau dọn, kiểm tra.

Cách chọn dimmer đúng loại driver có trong bài dimmer là gì, còn cách dựng và hẹn giờ kịch bản có trong bài kịch bản chiếu sáng.

Câu hỏi thường gặp

Đèn quán cafe nên dùng ánh sáng vàng hay trắng?

Khu ngồi thường hợp ánh vàng ấm khoảng 2700–3000K theo kinh nghiệm phổ biến; khu quầy và khu làm việc có thể trung tính hơn để nhìn rõ. Quan trọng là các đèn trong cùng một khu cùng một màu, tránh chỗ vàng chỗ trắng lẫn lộn.

Đèn thả quán cafe treo cao bao nhiêu?

Theo kinh nghiệm, đáy đèn cách mặt bàn khoảng 60–80 cm. Con số cụ thể còn tùy kích thước chụp đèn và chiều cao trần, nên thử treo tạm trước khi cố định.

Quán cafe cần bao nhiêu lux?

Bài không có tiêu chuẩn riêng cho quán cafe để trích. Mốc tham chiếu gần là TCVN 7114-1:2008: nhà hàng, phòng ăn 200 lux với yêu cầu tạo không gian thân mật, nhà bếp 500 lux, Ra từ 80.

Quán nhỏ có cần dimmer không?

Có ích, vì cùng một quán phải phục vụ cả buổi sáng sáng sủa lẫn buổi tối ấm cúng. Dimmer cho phép đổi không khí mà không cần thêm đèn, miễn chọn đúng loại tương thích với driver.

Đèn quán cafe hiệu quả khi mỗi khu có lớp sáng riêng và cả quán đổi nhịp theo giờ trong ngày. Nếu quán của bạn đang ở giai đoạn thiết kế hoặc chuẩn bị sửa, Virical nhận thiết kế chiếu sáng nhà hàng, cafe với mô phỏng DIALux, chia nhóm điều khiển và kịch bản theo khung giờ.