Công tắc hẹn giờ và 3 cách hẹn giờ bật tắt đèn, tắt đèn từ xa
Muốn hẹn giờ bật tắt đèn, bạn có 3 cách: lắp công tắc hẹn giờ loại cơ hoặc điện tử, dùng ổ cắm hay bóng đèn thông minh, hoặc dùng công tắc thông minh kết hợp bộ trung tâm (hub). Muốn tắt đèn từ xa thì cần thiết bị thông minh và internet.
Chọn đúng cách ngay từ đầu giúp tránh hai phiền toái hay gặp. Một là đèn cổng, đèn sân bật lệch giờ sau mỗi lần mất điện, phải chỉnh lại liên tục. Hai là đi xa mới phát hiện quên tắt đèn mà không có cách nào xử lý. Nếu bạn đang tính đến lắp đặt nhà thông minh trọn gói, việc hẹn giờ và điều khiển từ xa nên được tính cùng lúc với nhóm đèn và kịch bản.
3 cách hẹn giờ bật tắt đèn
Ba cách dưới đây khác nhau ở chỗ có cần thay công tắc, có cần mạng và có điều khiển từ xa được hay không. Nói cách khác, không có cách nào đúng cho mọi chỗ: đèn cổng chỉ cần chạy đều mỗi tối, còn đèn phòng khách lại cần linh hoạt theo sinh hoạt của gia đình.
Cách 1: Công tắc hẹn giờ cơ hoặc điện tử
Công tắc hẹn giờ cơ có một đĩa quay theo vòng ngày, bạn gạt các chốt ở những khung giờ muốn đèn bật. Loại này bền, dễ hiểu nhưng chia giờ theo nấc nên không thật chính xác. Loại điện tử có màn hình, cài được nhiều chương trình bật tắt trong ngày và theo từng ngày trong tuần. Một số loại có chế độ thiên văn: bạn nhập vị trí, thiết bị tự tính giờ mặt trời lặn, mọc để bật tắt đèn theo mùa.
Có điều, công tắc hẹn giờ chỉ chạy theo lịch, không tắt đèn từ xa được và không biết trong nhà có người hay không. Đây là lựa chọn hợp cho đèn cổng, đèn biển hiệu, đèn sân vườn chạy cùng một giờ mỗi tối. Khi chọn, hãy xem công suất tải tối đa ghi trên thiết bị và đối chiếu với tổng công suất nhóm đèn, đặc biệt với đèn LED có dòng khởi động lớn.
Cách 2: Ổ cắm hoặc bóng đèn thông minh
Ổ cắm thông minh cắm vào ổ điện, đèn cắm vào ổ cắm đó; bóng đèn thông minh thì thay thẳng vào đui. Cả hai thường dùng Wi-Fi, cài bằng ứng dụng, cho phép bật tắt đèn bằng điện thoại, hẹn giờ và điều khiển khi đi vắng. Đây là cách nhanh để thử mà không đụng tới hệ điện.
Hạn chế là chỉ áp dụng cho đèn cắm điện như đèn bàn, đèn cây, hoặc đèn dùng đui bóng. Đèn âm trần, đèn hắt, đèn sân vườn đấu cố định thì không dùng ổ cắm được. Ngoài ra, nếu ai đó tắt công tắc tường, bóng đèn thông minh mất điện và không nhận lệnh nữa.
Cách 3: Công tắc thông minh và hub
Công tắc thông minh (có nơi bán dưới tên công tắc hẹn giờ thông minh) thay vào vị trí công tắc tường, điều khiển được mọi loại đèn đấu cố định. Kết hợp với hub, bạn có lịch hẹn giờ tắt đèn, tắt đèn từ xa, kịch bản theo cảm biến và theo giờ mặt trời lặn. Trước khi mua, hãy kiểm tra hộp công tắc có dây trung tính hay không, vì điều này quyết định loại công tắc dùng được; chi tiết trong bài công tắc thông minh và dây trung tính (N).
Bảng so sánh công tắc hẹn giờ và thiết bị thông minh
| Tiêu chí | Công tắc hẹn giờ cơ/điện tử | Ổ cắm, bóng đèn thông minh | Công tắc thông minh + hub |
|---|---|---|---|
| Hẹn giờ theo lịch | Có | Có | Có |
| Theo giờ mặt trời lặn | Chỉ loại có chế độ thiên văn | Tùy ứng dụng | Thường có |
| Tắt đèn từ xa | Không | Có, cần internet | Có, cần internet |
| Đèn đấu cố định (âm trần, sân vườn) | Có | Không | Có |
| Phải thay công tắc, đấu điện | Có | Không | Có |
| Khi mất điện | Loại cơ dừng đồng hồ; loại điện tử có pin dự phòng giữ giờ | Lấy lại giờ qua mạng | Lấy lại giờ qua mạng hoặc hub |
| Hợp với | Đèn cổng, biển hiệu | Đèn bàn, đèn cây, thử nghiệm | Cả nhà, nhiều kịch bản |
Nên hẹn giờ bật tắt đèn ở khu vực nào?
Không phải bóng đèn nào cũng cần lịch. Hẹn giờ bật tắt đèn phát huy tác dụng ở những chỗ có giờ sử dụng lặp lại đều đặn, hoặc những chỗ hay bị quên tắt. Theo kinh nghiệm thực hành, các khu vực sau đáng làm trước:
- Đèn cổng, đèn mặt tiền, đèn sân vườn: bật khi trời tối, tắt lúc khuya, gần như cố định quanh năm.
- Đèn hành lang, cầu thang: giảm xuống mức thấp sau giờ đi ngủ thay vì tắt hẳn, để ai dậy đêm vẫn nhìn thấy lối đi.
- Đèn phòng khách, phòng ăn: dùng cho chế độ đi vắng và kịch bản buổi tối hơn là lịch cứng.
- Đèn phòng trẻ, khu học: nhắc giờ nghỉ bằng cách giảm sáng dần thay vì tắt đột ngột.
Với phòng ngủ và phòng khách, lịch cứng thường gây khó chịu vì sinh hoạt mỗi ngày mỗi khác; khi đó nên dùng kịch bản bấm một nút thay vì để đèn tự bật tắt theo lịch.
Hẹn giờ theo giờ mặt trời lặn
Ở miền Bắc, giờ trời tối mùa đông và mùa hè chênh nhau đáng kể. Nếu đặt lịch cố định một mốc quanh năm, đèn cổng sẽ bật quá sớm vào mùa hè hoặc quá muộn vào mùa đông. Chế độ theo giờ mặt trời lặn giải quyết việc này: hệ thống tính theo vị trí nhà, có thể cài lệch trước hoặc sau vài phút tùy ý.
Một cách khác là dùng cảm biến ánh sáng ngoài trời, bật đèn khi trời tối thật sự kể cả những chiều mưa âm u. Với sân vườn, cách hay dùng là kết hợp: bật theo giờ mặt trời lặn hoặc cảm biến, tắt theo giờ cố định khi cả nhà đi ngủ, chỉ để lại đèn lối đi mức thấp. Bạn có thể xem một hệ đèn sân vườn có tự động hóa trong dự án chiếu sáng sân vườn nhà chị Phượng ở Bắc Ninh.
Giả lập có người ở nhà khi đi vắng
Khi cả nhà đi xa, một ngôi nhà tối om nhiều đêm liền dễ cho thấy không có ai ở. Nhiều ứng dụng nhà thông minh có chế độ đi vắng: bật tắt đèn phòng khách, hành lang, phòng ngủ lệch nhau theo khung giờ sinh hoạt thường ngày, có thêm độ lệch ngẫu nhiên để không lặp y hệt mỗi tối.
Bởi vậy, khi dùng tính năng hẹn giờ bật tắt đèn cho chế độ đi vắng, hãy chọn những đèn nhìn thấy được từ ngoài đường và đặt lịch giống thói quen thật của gia đình: phòng khách sáng buổi tối, phòng ngủ sáng sau đó, rồi tắt dần. Đây là biện pháp hỗ trợ, không thay thế khóa cửa, camera hay sự trông nhà của hàng xóm.
Lưu ý khi mất điện, mất mạng
- Mất điện với công tắc hẹn giờ cơ: đĩa quay dừng theo, có điện lại thì chạy tiếp nhưng lệch đúng khoảng thời gian mất điện. Phải chỉnh lại giờ.
- Mất điện với thiết bị điện tử, thông minh: loại có pin dự phòng giữ được giờ; thiết bị thông minh thường lấy lại giờ qua mạng. Hãy cài trạng thái sau khi có điện lại (bật, tắt hoặc giữ như trước) để đèn không tự sáng lúc nửa đêm.
- Mất internet: tùy thiết bị, lịch hẹn giờ lưu trên công tắc hoặc hub có thể vẫn chạy, nhưng tắt đèn từ xa thì không được. Với thiết bị Matter, CSA cho biết Matter là công nghệ kết nối cục bộ và cần một bộ điều khiển có internet trong nhà để điều khiển khi đi vắng (Câu hỏi thường gặp về Matter của CSA). Xem thêm về Matter và cách điều khiển qua mạng cục bộ.
- Tín hiệu yếu: đèn sân, đèn cổng thường ở xa router; nên kiểm tra sóng tại vị trí lắp trước, hoặc dùng giao thức có mạng lưới như Zigbee, Thread. Bài so sánh Zigbee, Wi-Fi, Bluetooth Mesh, Thread giải thích sự khác nhau.
Câu hỏi thường gặp
Hẹn giờ bật tắt đèn có cần internet không?
Không bắt buộc. Công tắc hẹn giờ cơ, điện tử chạy hoàn toàn không cần mạng. Thiết bị thông minh thường cần mạng để cài đặt và để điều khiển từ xa.
Tắt đèn từ xa cần những gì?
Cần công tắc, ổ cắm hoặc bóng đèn thông minh, kết nối internet tại nhà, và với một số hệ là thêm hub hoặc bộ điều khiển trung tâm.
Bật tắt đèn bằng điện thoại có phải thay công tắc không?
Với đèn cắm điện thì không, chỉ cần ổ cắm thông minh. Với đèn âm trần, đèn sân vườn đấu cố định thì cần thay bằng công tắc thông minh.
Công tắc hẹn giờ có dùng cho đèn LED được không?
Được, nhưng hãy chọn loại ghi rõ dùng cho tải LED và có công suất tối đa vượt tổng công suất nhóm đèn với khoảng dư.
Hẹn giờ tắt đèn có tự chạy lại sau khi mất điện không?
Loại điện tử có pin dự phòng và thiết bị thông minh thường tự chạy lại đúng lịch. Loại cơ sẽ lệch giờ và cần chỉnh lại.
Hẹn giờ bật tắt đèn là việc nhỏ nhưng dùng hằng ngày, nên đáng chọn đúng thiết bị ngay từ đầu, từ một chiếc công tắc hẹn giờ cho đèn cổng đến hệ công tắc thông minh cho cả nhà. Virical lắp hệ nhà thông minh tương thích Matter, khoảng 1 tuần cho căn 3 tầng và không đục tường với đế âm tiêu chuẩn; xem trang lắp đặt nhà thông minh trọn gói hoặc nhà thông minh tương thích Matter.
